Jakie są funkcje podatków?

Funkcje, jakie spełniają podatki, to z jednej strony coś obiektywnego, a z drugiej – coś zmiennego. Zmiany zachodzą tu wraz z przekształceniami ustrojowymi i społeczno-gospodarczymi. Najważniejsze funkcje podatków to: funkcja fiskalna (czyli inaczej dochodowa), funkcja informacyjna, stymulacyjna i regulacyjna.

Najważniejszą funkcją jest funkcja fiskalna. Chodzi o to, że podatek jest bardzo ważny z tego powodu, iż stanowi podstawowy rodzaj dochodów budżetu państwa. To największe źródło pieniędzy, które zdecydowanie przewyższa sumy uzyskane z innych opłat, ceł czy pożyczek.

Funkcja fiskalna, jest również najstarszą ze wszystkich. Od czasów nowożytnych po współczesne jedno się nie zmieniło – podatki maja zabezpieczać pokrycie najważniejszych publicznych wydatków.

Kolejna funkcja to funkcja regulacyjna. Przez nią rozumie się kształtowanie dochodów i majątków, które są w własnością podatników. Funkcja ta jest respektowana niezależnie od warunków politycznych czy społecznych. To właśnie za sprawą podatków ma miejsce redystrybucja dochodu, a także majątku narodowego pomiędzy podatnikami a państwem. To jaki będzie zakres redystrybucji podatkowej zależne jest w głównej mierze od rodzaju gospodarki.

Kolejna z funkcji – funkcja stymulacyjna – jest wykorzystaniem podatków na potrzeby warunków działania jednostek, a także ich kierunku oraz tempa rozwoju. Cała „stymulacja” działa tu dzięki zróżnicowanym obciążeniom podatkowym. To znaczy że podatki mogą mieć pozytywny lub negatywny wpływ na podejmowanie decyzji związanych z prowadzeniem własnych działalności. W praktyce, to co wyraża realizowanie się tej funkcji, jest (oczywiście w pozytywnym sensie) system zwolnień i podatkowych ulg. Obecnie w systemie podatkowym w Polsce, znaczna część ulg została wycofana i zastąpiona wprowadzeniem dziewiętnastoprocentowego podatku dochodowego dla właścicieli przedsiębiorstw.

Ostatnia, nie omawiana dotąd funkcja, to funkcja informacja. Mówiąc w skrócie, całościowy wpływ podatków lub wpływ z określonego podatku, są źródłem informacji na temat tego, jak przebiegają w państwie procesy gospodarcze. 

Historia podatków w wielkim skrócie

W dzisiejszych czasach z podatkami do czynienia ma każdy. Nawet nie zastanawiamy się skąd się wzięły, na co tak naprawdę są przeznaczane pieniądze, dlaczego ich wysokość jest taka i od czego jest zależna. Wiemy jednak, że podatki płacić musimy.

A historia podatków sięga aż czasów starożytności. W tamtych czasach podatki czy daniny nie były obowiązkowe dla wszystkich. Ich regulowanie obowiązkowe było tylko dla niektórych grup ludzi. W starożytnym Egipcie rolnicy zmuszeni byli oddawać część swoich zbiorów, rzemieślnicy część swoich wyrobów, a kupcy musieli składać daniny. Wszystkie te wyroby oddawane były dla potrzeb wojska oraz administracji.

W starożytnym Rzymie natomiast, prócz danin oraz wojennych łupów, wprowadzono również pieniężne świadczenia.

Znaczenie podatków w średniowieczu nie było zbyt wielkie z tego względu, iż dochody władcy swoje źródło miały przede wszystkim w posiadłościach ziemskich przywilejach monarszych i cłach.

Na wiek piętnasty przypadł rozwój systemu podatków szczególnie w Anglii i Francji. Wielka Brytania wprowadziła w swoim państwie podatek dochodowy już w wieku trzynastym.

Wiek dziewiętnasty to znaczny wzrost obciążeń podatkowych, co stało się głównym ogniwem całej polityki finansowej.

Na samym początku jednak, w czasach wczesnego średniowiecza, na gruncie naturalnej gospodarki i powszechnie obowiązującego prawa książęcego, zdecydowana większość świadczeń miała formę danin. Warto nadmienić, że coś takiego jak podatki, istniało jedynie w tych krajach, w których funkcjonowała gospodarka towarowo-pieniężna.

W trzynastym wieku system danin przestał obowiązywać. Stało się to z paru powodów, które miały na to znaczący wpływ. Po pierwsze – duży wzrost wielkich własności ziemskich, po drugie – recepcja niemieckiego prawa, któremu towarzyszyło upowszechnienie immunitetów, po trzecie – rozszerzenie gospodarki towarowo-pieniężnej. Również w trzynastym wieku wycofano zasadę równego podziału dochodów między poszczególnymi ogniwami monarchii. 

Podatki – informacje ogólne

Podatki, to obowiązujące jednostkę składki pieniężne, które się pobierane przez pewien związek publiczno-prawny, jak na przykład państwo czy samorząd terytorialny. Podatki pobierane są bez wzajemności świadczenia z obydwu stron. Pieniądze z podatków przeznaczane są na potrzeby wcześniej określone przez organ pobierający.

Obecnie, w Polsce, pieniądze pochodzące z podatków kumulowane są w skarbie państwa czy też województwa, powiatu, gminy. Dzięki uzyskanym w ten sposób pieniądzom podatników możliwe są inwestycje w infrastrukturę, oświatę, służbę zdrowia. Współcześnie podatki rozumiane są jedynie, jako świadczenia pieniężne, jednak dawniej znane były również formy podatków świadczonych w innych dobrach.

Według prawa polskiego, aby danina została uznana jako podatek, musi posiadać cztery cechy: bezzwrotność, powszechność, przymusowość, nieodpłatność.

Istnieją dwa rodzaje podatków: bezpośrednie i pośrednie.

Bezpośrednie to te, które nakładane są na dochód albo majątek podatnika, czyli podatek dochodowy, podatek gruntowy, podatek spadkowy.

Podatki pośrednie nakładane są na przedmioty, z których się korzysta, czyli na przykład podatek VAT czy akcyza.

Dwa podstawowe rodzaje podatków, także dzielą się na typy podatków. I tak, podatki dochodowe dzielone są na podatki dochodowe od osób fizycznych, czyli w skrócie PIT i podatki dochodowe od osób prawnych, czyli CIT. Poza tym: obowiązkowe składki ubezpieczeniowe, zdrowotne i tym podobne oraz opodatkowanie własności. Tu kolejne podziały w podatkach od nieruchomości wyszczególniamy podatki rolne, czyli gruntowe oraz podatki leśne. Następne: Podatki od spadków oraz darowizn, towarów i usług, wymieniane wcześniej VAT i akcyza, a także cło – podatek graniczny.

Podatki płacimy również od: posiadania psa, środków transportu, czynności cywilnoprawnych i gier.

Kolejny rodzaj podatków to podatek cedularny, który polega na osobnym opodatkowaniu wszystkich możliwych dochodów podatnika. Podatek ten umożliwia preferowanie jednych i dyskryminowane drugich z rodzajów dochodów. A to wszystko dzięki zróżnicowanym stawką i skalom opodatkowania. Trudność pojawia się jednak w momencie, gdy podatnik posiada dochód pochodzące z różnych źródeł.